## GUJARAT TECHNOLOGICAL UNIVERSITY DIPLOMA IN ENGINEERING - SEMESTER 4 - EXAMINATION - SUMMER 2026 | Subject Code: DI04000321 | Subject Code: DI04000321 | Subject Code: DI04000321 | Date: 19/05/2026 | Date: 19/05/2026 | |-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|--------------------|--------------------| | Subject Name: Electrical Machines - II | Subject Name: Electrical Machines - II | Subject Name: Electrical Machines - II | | | | Time: 10:30 AM TO 01:00 PM | Time: 10:30 AM TO 01:00 PM | Time: 10:30 AM TO 01:00 PM | Total Marks: 70 | Total Marks: 70 | | Instructions : | Instructions : | Instructions : | | | | 1. Attempt all questions. | 1. Attempt all questions. | 1. Attempt all questions. | | | | 2. MakeSuitable assumptions wherever necessary 3. Figures to the right indicate full marks. 4. Use of simple calculators and non-programmable scientific calculators are permitted. | 2. MakeSuitable assumptions wherever necessary 3. Figures to the right indicate full marks. 4. Use of simple calculators and non-programmable scientific calculators are permitted. | 2. MakeSuitable assumptions wherever necessary 3. Figures to the right indicate full marks. 4. Use of simple calculators and non-programmable scientific calculators are permitted. | | | | 5. English version is authentic. | 5. English version is authentic. | 5. English version is authentic. | | | | Q.1 GLYPH GLYPH | (a) | List the application of various single phase induction motor. | 03 | | | ૧ | ( અ ) | િવિવધ િસGLYPHગ લ ફGLYPHઝ ઇ GLYPHડGLYPHશ ન મ ોટરન ા ઉ પ ય ોગ ોન ી ય ાદ GLYPH આ પ ો. | ૦૩ | | | | (b) | Explain construction and working of capacitor start Induction run single phase Induction motor. | 04 | | | | ( બ ) | કGLYPH પ ેિસટર !ટાટ" ઇGLYPHડGLYPHશ ન રન િસGLYPHગ લ ફGLYPHઝ ઇGLYPHડGLYPHશ ન મોટરની રચના અને કાય" સમ%વો. | ૦૪ | | | | (c) | A 6 pole, 3-Ø, 440V, 50Hz Induction motor develops 8 HP at 955 rpm, stator losses amount to 400 watts and the friction losses 0.5 HP. Calculate Synchronous speed, Slip, Rotor output, Rotor input, Rotor cu loss and Efficiency of motor. | 07 | | | | ( ક ) | ૬ પોલ, ૩-ફGLYPHઝ , ૪૪૦ V, ૫૦ Hz ઇGLYPHડGLYPHશ ન મ ોટર ૯૫૫ rpm પર ૮ HP શ6GLYPHત આ પે છે. !ટGLYPHટર લોસ ૪૦૦ વોટ છે અને ઘષ"ણ લોસ ૦.૫ HP છે. િસGLYPH<ોનસ !પીડ, 6!લપ, રોટર આઉટ=ુટ, રોટર ઇન=ુટ, રોટર કૉપર લોસ અને કાય"@મતા શોધો. અથવા | ૦૭ | | | | (c) | Derive the torque equation for three phase Induction motor under running condition and derive the condition for maximum running torque. | 07 | | | | ( ક ) | Aણ ફGLYPHઝ ઇGLYPH ડGLYPH શન મોટર માટGLYPH રનBગ 6!થિતમાં ટોક" સમીકરણ તારવો અને મહFમ ટોક" માટGLYPHન ી શ રત તારવો. | ૦૭ | | | Q.2 | (a) | Define Synchronous speed, Slip and Slip Speed. | 03 | | | GLYPH GLYPH ૨ | ( અ ) | િસGLYPH<ોન સ !પ ીડ, 6!લપ અને 6!લપ !પીડ ની GયાHયા આપો. | ૦૩ | | | | (b) | Apply double field revolving theory to explain why 1-Ø induction motor is not self- starting. | 04 | | | | ( બ ) | ડબલ JફKડ JરવોLKવMગ િથયરGLYPHનો ઉપયોગ કરGLYPHને સમ%વો કGLYPH િસGLYPHગ લ ફGLYPH ઝ ઇGLYPHડGLYPHશ ન મોટર !વયં શN કGLYPHમ થતી નથી?. | ૦૪ | | | | (c) | Explain D.O.L Starter with necessary diagrams. | 07 | | ક | | ( ) | ડGLYPH.ઓ.એલ. !ટાટ"ર જNરGLYPH આSૃિત સાથે સમ%વો. | | |-------------------------------------------------------------------------------------------|-------|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|----| | | | અથવા | | | | | OR | | | Q.2 | (a) | State Working Principle of three phase induction motor. | 03 | | GLYPH GLYPH ૨ | ( અ ) | Aણ ફGLYPHઝ ઇ GLYPHડGLYPHશ ન મ ોટરન ો કા ય " િસ U ા ં ત લ ખ ો. | ૦૩ | | | (b) | Develop construction and flux distribution diagram of single phase Shaded pole induction motor and explain it. | 04 | | | ( બ ) | િસGLYPHગ લ ફGLYPHઝ શેડGLYPHડ પોલ ઇGLYPHડGLYPHશ ન મોટરWું બંધારણ અને XલGLYPHસ િવતરણ આSૃિત સાથે સમ%વો. | ૦૪ | | | (c) | Explain production of rotating magnetic field in 3-phase Induction motor due to 3- phase supply with diagrams. | 07 | | | ( ક ) | Aણ ફGLYPHઝ સYલાયથી Aણ ફGLYPHઝ ઇGLYPH ડGLYPH શ ન મોટરમાં રોટGLYPHJટGLYPHગ મેZનેJટક JફKડ કGLYPHવી રGLYPHતે | ૦૭ | | | | ઉ[પ\ થાય છે તે આSૃિત સાથે સમ%વો. | | | Q.3 | (a) | State the application of Synchronous motor. | 03 | | GLYPH GLYPH ૩ | ( અ ) | િસGLYPH<ોન સ મ ોટરન ા ઉપયોગો લખો. | ૦૩ | | | (b) | Explain Synchronization of alternator with infinite bus bar. | 04 | | | ( બ ) | અKટરનેટરWું અનંત બસબાર સાથે િસGLYPH<ોનાઇઝેશન સમ%વો. | ૦૪ | | | (c) | Compare Projected pole and Cylindrical pole type of rotor in alternator. | 07 | | | ( ક ) | અKટરનેટરમાં સે]લયGLYPHટ પોલ અને િસ]લ^GLYPH_કલ પોલ રોટર વ`ચે a ુ લના કરો. | ૦૭ | | | | અથવા OR | | | Q.3 | (a) | Define Pitch factor and Distribution factor for alternator. | 03 | | GLYPH GLYPH ૩ | ( અ ) | અKટરનેટર માટGLYPH િપચ ફGLYPHGLYPHટર અ ન ે Jડ^!bcd ુ શન ફGLYPH GLYPHટર ન ી Gય ા Hય ા આ પ ો. | ૦૩ | | | (b) | Compare Synchronous motors and induction motor. | 04 | | | ( બ ) | િસGLYPH<ોન સ મ ોટર અ ને ઇGLYPHડGLYPHશ ન મ ોટર વ `ચ ે a ુલના કરો. | ૦૪ | | | (c) | Explain V-curves and inverted V-curves of Synchronous motor. | 07 | | | ( ક ) | િસGLYPH<ોન સ મ ોટરન ા V-કવ" અને ઇGLYPHવટe ડ V-કવ" સમ% વો. | ૦૭ | | Q.4 GLYPH GLYPH ૪ | (a) | State necessity of parallel operation of Alternators and List conditions of parallel operation. | 03 | | | ( અ ) | અKટરનેટરના પેરાલેલ ઓપરGLYPHશનની જNJરયાત જણાવો અને તેની શરતોની યાદGLYPH આપો. | ૦૩ | | | (b) | Develop vector diagram of Alternator on lagging and leading power factor. | 04 | | | ( બ ) | લે]ગGLYPHગ અ ન ે લ ીJડGLYPHગ પ ા વ ર ફGLYPHGLYPHટર મ ા ટGLYPH અ Kટરન ેટરW ું વેGLYPHટર આ S ૃ િત બ નાવો. | ૦૪ | | | (c) | Derive an EMF equation of Alternator | 07 | | | ( ક ) | | ૦૭ | અKટરનેટર માટGLYPH<c=10,font=/QTBAAA+ShrutiRegular> EMF સમીકરણ તારવો. | Q.4 GLYPH GLYPH ૪ | (a) | Define Hunting and its effect in Synchronous motor. | 03 | |---------------------------------------------------------------------------------------------|-------|--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------| | | ( અ ) | િસGLYPH<ોન સ મ ોટરમ ા ં હ^GLYPHટMગ i ુ ં છે ? અ ન ે તેની અસર સમ% વો. | ૦૩ | | | (b) | A 3-Ø, 3.3 KV star connected alternator has a full load current of 100 A under short circuit condition. It takes 5A field current to produce full load short circuit current. The line voltage of the open circuit emf on the same excitation is 900 Volt. Armature resistance is 0.9 ohm per phase. Calculate the synchronous reactance per phase. | 04 | | | ( બ ) | ૩-ફGLYPH ઝ , ૩.૩ કGLYPH.વ ી . !ટાર કનેGLYPHટGLYPHડ અ Kટરન ેટર શ ોટ " સ Jકjટ 6!થ િત મા ં ૧૦૦ એlપીયર mલ લોડ કરંટ આપે છે. mલ લોડ શોટ" સJકjટ કરંટ મેળવવા માટGLYPH ૫ એlપીયર JફKડ કરંટ જNરGLYPH છે. તે જ એGLYPHસ ાઇટGLYPHશ ન પર ઓપન સJકjટ ઈ.એમ.એફ.Wું લાઇન વોKટGLYPHજ ૯૦૦ વોKટGLYPHજ છે . આ મ pચ ર રGLYPH ]ઝ !ટGLYPHસ ૦ .૯ ઓ હમ q િત ફGLYPHઝ છે . q િત ફGLYPHઝ િસ GLYPH<ોન સ Jરએ GLYPHટGLYPHસ ગણો. | ૦૪ | | | (c) | A 3-Ø star connected alternator has 8 poles and is driven at 750 rpm. The stator has 3 slots per pole phase and 15 conductors per slot. useful flux per pole is 54mwb. Calculate the open circuit line voltage. Assume that all the conductors per phases are connected in series. | 07 | | | ( ક ) | ૩-ફGLYPH ઝ !ટાર કનેGLYPHટGLYPHડ અKટરનેટર પાસે ૮ પોલ છે અને તે ૭૫૦ આર.પી.એમ. પર ચલાવવામાં આવે છે. !ટGLYPHટરમા ં qિત પોલ qિત ફGLYPHઝ ૩ !લોટ છે અને qિત !લોટ ૧૫ કGLYPH ડGLYPH ટ ર છે. qિત પોલ ઉપયોગી XલGLYPHસ ૫૪ િમ]લ વેબર છે. બધા કGLYPHડGLYPHટર qિત ફGLYPHઝ | ૦૭ | | | | િસJરઝમાં જોડાયેલા છે એમ માનીને ઓપન સJકjટ લાઇન વોKટGLYPHજ ગણો. | | | Q.5 GLYPH GLYPH ૫ | (a) | A 4 pole 60 Hz, 3-Ø star connected Induction motor has full load slip of 3%. Find full load speed of the motor. | 03 | | | ( અ ) | એક 4 પોલ, 60 Hz, 3-ફGLYPHઝ !ટાર જોડાયેલ ઇGLYPHડGLYPHશન મોટરનો mલ લોડ 6!લપ 3% છે. મોટરની mલ લોડ !પીડ શોધો. | ૦૩ | | | (b) | List different methods to measure slip and explain anyone. | 04 | | | ( બ ) | 6!લપ માપવાની િવિવધ પUિતઓની યાદGLYPH આપો અને કોઈ એક સમ%વો. | ૦૪ | | | (c) | Explain Torque slip characteristic of 3-Ø Induction motor. | 07 | | | ( ક ) | ૩-ફGLYPH ઝ ઇ GLYPHડGLYPHશ ન મ ોટરન ી ટોક " -6!લ પ લ ા@ ]ણ કત ા સ મ % વો | ૦૭ | | | | અથવા | | | Q.5 | (a) | Develop Equivalent circuit of 3-Ø Induction motor. | 03 | | GLYPH GLYPH ૫ | ( અ ) | ૩-ફGLYPH ઝ ઇ GLYPHડGLYPHશ ન મ ોટરન ી સ મ ક@ સ Jકjટ િવ કસ ાવ ો. | ૦૩ | | | (b) | Draw and Explain Power stages in an induction motor. | 04 | | | ( બ ) | ઇGLYPH ડGLYPH શન મોટરનો પાવર !ટGLYPHx સ આSૃિત દોરGLYPHને સમ% વો. | ૦૪ | | | (c) | Compare Squirrel cage and slip ring induction motor. | 07 | | | ( ક ) | | ૦૭ | L!GLYPH<c=15,font=/QTBAAA+ShrutiRegular> વ રલ કGLYPH<c=10,font=/QTBAAA+ShrutiRegular>જ અ ન ે 6!લ પ JરGLYPH<c=6,font=/QTBAAA+ShrutiRegular>ગ ઇ GLYPH<c=13,font=/QTBAAA+ShrutiRegular>ડGLYPH<c=15,font=/QTBAAA+ShrutiRegular>શ ન મ ોટર વ `ચ ે a ુલના કરો. *****