## GUJARAT TECHNOLOGICAL UNIVERSITY ## DIPLOMA IN ENGINEERING - SEMESTER - III EXAMINATION - SUMMER 2026 Subject Code: DI03000151 Date: 14-05-2026 Subject Name: Measurements and Metrology Time: 02:30 PM TO 05:00 PM Total Marks: 70 Instructions: 1. Attempt all questions. 2. Make Suitable assumptions wherever necessary. 3. Figures to the right indicate full marks. 4. Use of simple calculators and non-programmable scientific calculators are permitted. 5. English version is authentic. Marks - Q.1 (a) Define 1) Accuracy 2) Least Count 3) Calibration. 03 - ( અ ) GLYPH<c=2,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati> યાGLYPH<c=5,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>યાિયત કરો ૧ ) ચોકસાઈ ( એકયુરશી ) ૨ ) લઘુGLYPH<c=22,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>મ માપ શિGLYPH<c=25,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>ત ( િલGLYPH<c=26,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>ટ કાઉGLYPH<c=29,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>ટ ) ૩ ) માપાંકન ( કે િલબરેશન ) ૦૩ - (b) Explain the Line standard of measurement. 04 ' - ( બ ) મેજરમેGLYPH<c=29,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>ટ માટે નું લાઇન GLYPH<c=26,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>ટાGLYPH<c=29,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>ડડ સમ(વો. - (c) Explain working principle, construction and least count of Vernier Calliper with neat sketch. - ( ક ) સુઘડ GLYPH<c=26,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>કેચ સાથે વ-નયર કે િલપરના કાય' સ/ાંત , બાંધકામ અને લઘુGLYPH<c=22,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>મ માપન શિGLYPH<c=25,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>ત સમ(વો. ## OR - (c) Explain working principle and construction of Autocollimator with neat sketch. 07 - ( ક ) સુઘડ GLYPH<c=26,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>કેચ સાથે ઓટોકોિલમેટરના કાય' સ/ાંત અને બાંધકામ સમ(વો. ૦૭ - Q.2 (a) In a drawing fit is represented as 120H6e8. (1) Max. and Min limit of hole. (2) Max. and Min limit of shaft. As per IS following are the limits in microns for 120mm size. 03 | | Upper Limit | Lower Limit | |----|---------------|---------------| | H6 | +66 | 00 | | e8 | -55 | -95 | - ( અ ) ડ3 ો4ગમાં િફટને 120H6e8. તરીકે દશા'વવામાં આવે છે. (1) હૉલની મહGLYPH<c=22,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>મ અને GLYPH<c=29,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>યૂનતમ મયા'દા. (2) શા=ટની મહGLYPH<c=22,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>મ અને GLYPH<c=29,font=/QXBAAA+Lohit-Gujarati>યૂનતમ મયા'દા. IS મુજબ 120mm માટે ની િલ￵મટ માઇ?ોનમાં નીચે મુજબ છે. - (b) Show the following dimensions with sketch on Vernier Calliper. - 1) 32.26 mm - 2) 33.35 mm | | અપર િલ￵મટ | લોઅર િલ￵મટ | |----|------------|------------| | H6 | +66 | 00 | | e8 | -55 | -95 | ૦૪ 07 ૦૭ ૦૩ 04 ુ Define transducers and classify them. | | ( બ ) | વ-નયર કે િલપર પર GLYPHકેચ સાથે નીચેના માપ ( ડાયમેGLYPHશન ) બતાવો. | ૦૪ | |-----|---------|----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------| | | | 1) 32.26 mm | | | | | 2) 33.35 mm | | | | (c) | List various methods to test Straightness and explain any one in detail. | 07 | | | ( ક ) | GLYPHટ3ેટનેશ ચકાસવા માટેની િવિવધ પ/￵તઓની યાદી બનાવો અને કોઈપણ એકને િવગતવાર સમ(વો. | ૦૭ | | | OR | OR | OR | | | (a) | Explain working principle of Coordinate Measuring Machine (CMM). | 03 | | | ( અ ) | કોઓ-ડનેટ મેઝBરં ગ મશીન (CMM) ના કાય'કારી સ/ાંત સમ(વો. | ૦૩ | | | (b) | Prepare a list of slip gauges for measurement of 87.785 mm using M-112 Gauge block set. | 04 | | | ( બ ) | M-112 ગેજ Cલોક સેટનો ઉપયોગ કરીને 87.785 મીમી માપવા માટે િGLYPHલપ ગેજની યાદી તૈયાર કરો. | ૦૪ | | | (c) | List various methods to test Flatness and explain any one in detail. | 07 | | | ( ક ) | =લેટનેશ ચકાસવા માટેની િવિવધ પ/￵તઓની યાદી બનાવો અને કોઈપણ એકને િવગતવાર સમ(વો. | ૦૭ | | Q.3 | (a) | Explain working principle of Profilometer. | 03 | | | ( અ ) | Eોફાઇલમીટરનો કાય' સ/ાંત સમ(વો. | ૦૩ | | | (b) | Define. (1) R.M.S value (2) Central Line Average number (3) Waviness (4) Lay | 04 | | | ( બ ) | GLYPH યાGLYPHયાિયત કરો. ૧ )R.M.S. નંબર ૨ ) C.L.A. નંબર ૩ ) વેિવનેસ ૪ ) લે | ૦૪ | | | (c) | Explain construction and working of gear tooth vernier calliper with a neat sketch. | 07 | | | ( ક ) | ￵ગયર ટૂ થ વ-નયર કે િલપરનું બાંધકામ અને કાય' સુઘડ GLYPHકેચ સાથે સમ(વો. | ૦૭ | | | OR | OR | OR | | | (a) | Draw a neat sketch of a dial indicator and label its parts. | 03 | | | ( અ ) | ડાયલ ઇGLYPHડીકેટર નો સુઘડ GLYPHકેચ દોરો અને તેના ભાગો ને દશા'વો. | ૦૩ | | | (b) | Explain working principle of Tomlinson surface meter with neat sketch. | 04 | | | ( બ ) | ટોમિલGLYPHસન સરફેસ મીટરનો કાય' સ/ાંત સુઘડ GLYPHકેચ સાથે સમ(વો. | ૦૪ | | | (c) | Explain Three Wire method for measurement of screw thread parameters. | 07 | | | ( ક ) | GLYPH? Gેડના િવિવધ પેરામીટર માપવા માટેની Gી વાયર પ/￵ત સમ(વો. | ૦૭ | | Q.4 | (a) | List the application of Plug Gauge, Ring Gauge and Thread Gauge.. | 03 | | | ( અ ) | Hલગ ગેજ , રIગ ગેજ અને Gેડ ગેજના િવિવઘ ઉપયોગની યાદી બનાવો. | ૦૩ | | | (b) | Explain Taylor's Principle of gauge design. | 04 | | | ( બ ) | ગેજ િડઝાઇન માટેનો ટે લરનો સ/ાંત સમ(વો. | ૦૪ | | | (c) | | 07 | | ( ક ) | ટ3 ાGLYPHસJુસસ'ને GLYPH યાGLYPHયાિયત કરો અને તેમનું વગKકરણ કરો | ૦૭ | |---------|----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------| | | OR | | | (a) | Explain Interchangeability in a reference of limit fit and tolerance. | 03 | | ( અ ) | િલ￵મટ ફીટ અને ટોલરGLYPHસ ના સંદભ' માં ઇGLYPHટર ચેGLYPHજે�બિલટી સમ(વો. | ૦૩ | | (b) | Compare Measurement and Gauging. | 04 | | ( બ ) | માપન ( મેજરમેGLYPHટ ) અને ગેMજગની તુલના કરો. | ૦૪ | | (c) | Explain working principle of piezo-electric transducer and its application in measurement. | 07 | | ( ક ) | પીઝો - ઇલેિGLYPHટ3ક ટ3 ાGLYPHસJુસરનો કાય'કારી સ/ાંત સમજવો અને માપન ( મેજરમેGLYPHટ ) માં તેના ઉપયોગ ની સમીNા કરો. | ૦૭ | | (a) | Differentiate between resistance thermometer and thermocouple. | 03 | | ( અ ) | અવરોધક ( રે સGLYPHટનશ ) થમOમીટર અને થમOકપલ વPચે તફાવત કરો. | ૦૩ | | (b) | Write a shot note on Digital Measurement. | 04 | | ( બ ) | િડિજટલ માપન પર ટૂં કી નQધ લખો. | ૦૪ | | (c) | Explain working principle and construction of radiation pyrometer. | 07 | | ( ક ) | રે િડયેશન પાયરોમીટરના કાય' સ/ાંત અને રચના સમ(વો. | ૦૭ | | | OR | | | (a) | List various temperature measuring instrument working on expansion principle.. | 03 | | ( અ ) | િવGLYPHતરણ ( એGLYPHસપાGLYPHશન ) સ/ાંત પર કામ કરતા િવિવધ તાપમાન માપવાના સાધનોની યાદી બનાવો. | ૦૩ | | (b) | List main components of Metrology 4.0. | 04 | | ( બ ) | મેટ3 ોલોS 4.0 ના મુGLYPHય ઘટકો ના નામ જણાવો. | ૦૪ | | (c) | Write a short note on role of IoT in quality control. | 07 | | ( ક ) | GLYPHવાિલટી કં ટ 3 ોલમાં IoT ની ભૂ￵મકા પર ટૂં કી નQધ લખો. | ૦૭ | ***