Q.2 ) ## GUJARAT TECHNOLOGICAL UNIVERSITY ## DIPLOMA IN ENGINEERING - SEMESTER - III EXAMINATION - SUMMER 2026 Subject Code: DI03000041 Date: 20-05-2026 Subject Name: Fundamentals Operating System Time: 02:30 PM TO 05:00 PM Total Marks: 70 Instructions: 1. Attempt all questions. 2. Make Suitable assumptions wherever necessary. 3. Figures to the right indicate full marks. 4. Use of simple calculators and non-programmable scientific calculators are permitted. 5. English version is authentic. Q.1 Explain Essential Components of Computer System. (a) ( અ (b) ( ) બ (c) ( ક ) ) Computer System સમGLYPH<c=13,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>વો. ના ઘટકો મહGLYPH<c=6,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>વના Explain Process Control Block in detail. GLYPH<c=18,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>ોસેસ કં ટ GLYPH<c=21,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>ોલ િવગતવાર GLYPH<c=23,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>લોકને સમGLYPH<c=13,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>વો. Define OS. List different types of Operating System. Explain Distributed and Multiprogramming Operating System in detail. OS અને સ'ટમ િવશે મ+ટીGLYPH<c=18,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>ો,ા￴મગ િવગતવાર સમGLYPH<c=13,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>વો. ઓપરે%ટંગ િડ'ટGLYPH<c=21,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati> GLYPH<c=18,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>કારની િવિવધ GLYPH<c=30,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati> યા યા આપો. ઓપરે%ટંગ સ'ટમની ની યાદી બનાવો. ીGLYPH<c=23,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>યુટેડ ## OR - (c) Define OS. List different types of Operating System. Explain Multithreading and Real Time Operating System in detail. ( ) OS ક રીયલ િવશે સ'ટમ ટાઈમ ઓપરે%ટંગ િવગતવાર GLYPH<c=30,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati> યા યા બનાવો.મ+ટી0ે1ડગ િવિવધ GLYPH<c=18,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>કારની ઓપરે%ટંગ સ'ટમની યાદી ની આપો. (a) ( અ (b) Explain Various Scheduling Criteria. િવિવધ િશ3ૂ1લગ સમGLYPH<c=13,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>વો. 5ાઇ◌્ટે%રયા Calculate Average Waiting time and Average Turnaround time for FCFS algorithm with Gantt Chart for following data. | Process | Arrival Time | Execution Time | |-----------|----------------|------------------| | P0 | 0 | 10 | | P1 | 1 | 6 | | P2 | 3 | 2 | | P3 | 5 | 4 | સમGLYPH<c=13,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>વો. અને Marks 03 ૦૩ 04 ૦૪ 07 ૦૭ 07 ૦૭ 03 ૦૩ 04 - ( બ ) નીચેના ડે ટા માટે ગે:ટ ચાટ;નો ઉપયોગ કરીને FCFS અ+ગો%રધમ માટે સરેરાશ રાહ =વાનો સમય અને સરેરાશ ટન;અરાઉ:ડ સમયની ગણતરી કરો. - (c) What is Deadlock? Explain how to deal with deadlock Problem. - ( ક ) ડે ડલોક શું છે ? ડે ડલોક સમ'યાનો સામનો કે વી રીતે કરવો તે સમGLYPH<c=13,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>વો. | Process | Arrival Time | Execution Time | |-----------|----------------|------------------| | P0 | 0 | 10 | | P1 | 1 | 6 | | P2 | 3 | 2 | | P3 | 5 | 4 | OR - (a) Explain Process Life Cycle. - ( અ ) GLYPH<c=18,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>ોસેસ લાઈફ સાયકલ સમGLYPH<c=13,font=/QCCAAA+Lohit-Gujarati>વો. - (b) Calculate Average Waiting time and Average Turnaround time for RR algorithm with Gantt Chart for following data. 07 ૦૭ 03 ૦૩ 04 | Process | Arrival Time | Execution Time | |-----------|----------------|------------------| | P0 | 0 | 10 | | P1 | 1 | 6 | | P2 | 3 | 2 | | P3 | 5 | 4 | ## ( બ ) નીચેના ડે ટા માટે ગે:ટ ચાટ;નો ઉપયોગ કરીને RR અ+ગો%રધમ માટે સરેરાશ રાહ =વાનો સમય અને સરેરાશ ટન;અરાઉ:ડ સમયની ગણતરી કરો. ૦૪ | Process | Arrival Time | Execution Time | |-----------|----------------|------------------| | P0 | 0 | 10 | | P1 | 1 | 6 | | P2 | 3 | 2 | | P3 | 5 | 4 | | | (c) | Explain Various Schedulers and Scheduling Queue in detail. | 07 | |-----|-------|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------| | | ( ક ) | િવિવધ િશ3ૂલસ; અને િશ3ૂ1લગ Aયુ િવગતવાર સમGLYPHવો. | ૦૭ | | Q.3 | (a) | Write the difference between Logical Address Vs Physical Address. | 03 | | | ( અ ) | લોિજકલ એડGLYPHેસ અને િફિઝકલ એડGLYPHેસ વEચેનો તફાવત લખો. | ૦૩ | | | (b) | Explain Multiprogramming with Fixed Memory Partition. | 04 | | | ( બ ) | મ+ટીGLYPHો,ા￴મગ િવથ િફAસડ મેમરી પાટHશન સમGLYPHવો. | ૦૪ | | | (c) | Explain Segmentation in detail. | 07 | | | ( ક ) | Segmentation િવશે િવગતવાર સમGLYPHવો. | ૦૭ | | | (a) | Explain Memory Management Unit (MMU). | 03 | |-----|-------|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|------| | | ( અ ) | મેમરી મેનેજમે:ટ યુિનટ (MMU) સમGLYPHવો. | ૦૩ | | | (b) | Explain Memory Relocation and Protection. | 04 | | | ( બ ) | મેમરી રીલોકેશન અને GLYPHોટેAશન સમGLYPHવો. | ૦૪ | | | (c) | Consider the following reference String. 17,10,1,12,10,17,10,4,12,3,10,2,1 Find out number of Page Fault using FIFO and LRU Page Replacement Algorithm. | 07 | | | ( ક ) | નીચેના સંદભ; String નો િવચાર કરો. 17,10,1,12,10,17,10,4,12,3,10,2,1 FIFO અને LRU પેજ %રJલેસમે:ટ અ+ગો%રધમનો ઉપયોગ કરીને પેજ ફો+ટની સં યા શોધો. | ૦૭ | | Q.4 | (a) | Explain Various File Operations in brief. | 03 | | | ( અ ) | િવિવધ ફાઇલ કામગીરી સંKLમાં સમGLYPHવો. | ૦૩ | | | (b) | Explain Physical Structure of Hard Disk with diagram. | 04 | | | ( બ ) | આકૃ￵ત સાથે હાડ; િડ'કની ભૌ￵તક રચના સમGLYPHવો. | ૦૪ | | | (c) | Explain SSTF (Shortest Seek Time First) algorithm with example of 200 tracks and disk request sequence is 98,183,37,122,14,124,65,67 and head pointer starting at 53. Find the number of head movement in cylinder. | 07 | | | ( ક ) | 200 ટGLYPHેકના ઉદાહરણ સાથે SSTF (Shortest Seek Time First) અ+ગો%રધમ સમGLYPHવો અને િડ'ક %રકવે'ટ સકવ:સ 98,183,37,122,14,124,65,67 છે અને હે ડ પોઇ:ટર 53 થી શP થાય છે. સિલ:ડસ; માં હે ડ મૂવમે:ટ ની સં યા શોધો. | ૦૭ | | | | OR | | | | (a) | Write a short note on Swapping. | 03 | | | ( અ ) | 'વે￴પગ પર ટૂં કી નQધ લખો. | ૦૩ | | | (b) | Explain Contiguous Allocation and Linked Allocation Methods. | 04 | | | ( બ ) | કિ:ટRયુસ ફાળવણી અને િલ:કડ ફાળવણી પT￵તઓ સમGLYPHવો. | ૦૪ | | | (c) | Explain C-SCAN algorithm with example of 200 tracks and disk request sequence is 98,183,37,122,14,124,65,67 and head pointer starting at 53. Find the number of head movement in cylinder. | 07 | | | ( ક ) | 200 ટGLYPHેકના ઉદાહરણ સાથે C-SCAN અ+ગો%રધમ સમGLYPHવો અને િડ'ક %રકવે'ટ સકવ:સ 98,183,37,122,14,124,65,67 છે અને હે ડ પોઇ:ટર 53 થી શP થાય છે. સિલ:ડસ; માં હે ડ મૂવમે:ટ ની સં યા શોધો. | ૦૭ | | Q.5 | (a) | Explain Linux architecture in detail. | 03 | | | ( અ ) | િલનAસ આUકટેAચર િવશે િવગતવાર સમGLYPHવો. | ૦૩ | | | (b) | Explain the given Linux Commands: Grep, Sort, Cat, LS | 04 | | | ( બ ) | આપેલા Linux આદેશો સમGLYPHવો : Grep, Sort, Cat, LS | ૦૪ | | | (c) | Write a shell script to generate Fibonacci Series up to 10 numbers. | 07 | | ( ક ) | 10 નંબરો સુધી િફબોનાકી Vેણી જનરેટ કરવા માટે શેલ િ'5Jટ લખો. | ૦૭ | |---------|---------------------------------------------------------------------------------|------| | OR | OR | OR | | (a) | Explain Critical Section. | 03 | | ( અ ) | િ5%ટકલ સેકશન સમGLYPHવો. | ૦૩ | | (b) | Explain the given Linux Commands: Chmod, wc, pwd, cp | 04 | | ( બ ) | આપેલા Linux આદેશો સમGLYPHવો : Chmod, wc, pwd, cp | ૦૪ | | (c) | Write a shell script to find the Factorial of a given number. | 07 | | ( ક ) | આપેલ સં યાનો ફે Aટો%રયલ શોધવા માટે શેલ િ'5Jટ લખો. | ૦૭ | ***